Kościół pw. św. Jana Bosko w Sokołowie Podlaskim to świątynia zbudowana przez salezjanów w drugiej połowie lat 30. XX wieku. Powstał jako centrum religijne dla młodzieży uczącej się w prowadzonym przez zakon gimnazjum oraz dla mieszkańców miasta. Mimo burzliwej historii XX wieku, budynek przetrwał wojnę i dziś stanowi siedzibę parafii salezjańskiej, prowadzonej nieprzerwanie przez to samo zgromadzenie zakonne.
- przepiękne mozaiki autorstwa ks. Kiliana
- łaskami słynąca figura Matki Bożej
- bogata historia salezjanów w regionie
- wyjątkowe połączenie tradycji z nowoczesnością
- spokojna atmosfera sprzyjająca modlitwie
Historia kościoła i salezjanów w Sokołowie Podlaskim
Salezjanie pojawili się w Sokołowie w 1925 roku, przejmując prowadzenie Gimnazjum Powiatowego. Wcześniej działali w Białej Podlaskiej, ale z powodu braku personelu wycofali się stamtąd i na zaproszenie Sejmiku Sokołowskiego przenieśli swoją działalność nad Bug. Już w pierwszym roku szkolnym uczyło się u nich 236 uczniów, a dwa lata później powstał internat dla około 150 wychowanków.
Kościół pw. św. Jana Bosko wzniesiono w latach 1935-1939, gdy salezjanie zdecydowali, że młodzież i okoliczna ludność potrzebują własnej świątyni. Budowę prowadzono równolegle z rozwojem szkoły – zakon tworzył tu kompletny ośrodek wychowawczy i duszpasterski.
Wybuch II wojny światowej przerwał spokojne funkcjonowanie placówki. Niemcy zajęli budynek gimnazjum i urządzili w nim szpital wojskowy. Wycofując się w sierpniu 1944 roku, doszczętnie spalili szkołę. Kościół ocalał tylko dzięki błyskawicznej reakcji ks. Józefa Strusa, ówczesnego dyrektora gimnazjum. Nakazał on zerwać część dachu z budynku łączącego świątynię z płonącym gimnazjum – to desperackie posunięcie uratowało kościół przed ogniem.
Podczas II wojny światowej salezjanie prowadzili w Sokołowie tajne nauczanie, kontynuując swoją misję edukacyjną mimo okupacji niemieckiej.
Po wojnie księża ponownie otworzyli szkołę, tym razem w gmachu sióstr salezjanek. Działała do sierpnia 1948 roku, kiedy władze komunistyczne bezprawnie odebrały salezjanom prawo nauczania i zajęły budynek, przeznaczając go na Szkołę Podstawową nr 1. Mimo likwidacji placówek edukacyjnych, zakonnicy pozostali w mieście i skupili się na pracy duszpasterskiej.
Powstanie parafii i przekształcenia wnętrza
1 stycznia 1978 roku biskup siedlecki Jan Mazur erygował w kościele salezjańskim parafię pw. św. Jana Bosko. Dwa miesiące później, 22 marca, oficjalnie powierzył ją na stałe Towarzystwu Salezjańskiemu. Pierwszym zarządcą został ks. Jerzy Gasik, pełniący jednocześnie funkcję dyrektora Domu Księży Salezjanów.
Rok 1978 przyniósł też istotne zmiany we wnętrzu świątyni. Ściany wzbogaciły artystyczne mozaiki autorstwa ks. prof. Wincentego Kiliana – salezjanina, który poświęcił życie sztuce sakralnej. Te prace nadały kościołowi charakterystyczny wyraz artystyczny, łączący tradycję z nowoczesnymi formami wyrazu.
Szczególne miejsce w kościele zajmuje kaplica Matki Bożej. Znajduje się tam łaskami słynąca figura Matki Bożej Wspomożycielki – szczególnie czczonej przez salezjanów patronki ich zgromadzenia. Ołtarz w kaplicy, rzeźbiony w drewnie, zaprojektował ks. Adam Skałbania, kolejny artysta z grona zakonu.
Powrót do edukacji
1 września 1993 roku, po 45 latach przerwy, salezjanie wrócili do nauczania. Na prośbę władz samorządowych Sokołowa Podlaskiego reaktywowali Salezjańskie Liceum Ogólnokształcące im. Henryka Sienkiewicza. Rok później rozpoczęli budowę nowego gmachu dydaktycznego. Dziś prowadzą również Salezjańską Szkołę Podstawową, kontynuując stuletnią tradycję pracy z młodzieżą.
W 2025 roku minęło sto lat od pojawienia się salezjanów w Sokołowie Podlaskim – jest to jedno z najdłużej działających zgromadzeń zakonnych w tym mieście.
Co zobaczyć w kościele
Architektura kościoła reprezentuje międzywojenny modernizm z elementami tradycyjnymi. Bryła budynku jest prosta, funkcjonalna – zgodna z duchem salezjańskim, który zawsze stawiał na praktyczność i służbę młodzieży.
We wnętrzu uwagę zwracają przede wszystkim mozaiki z 1978 roku. Kolorowe kompozycje ks. Kiliana pokrywają znaczną część ścian, tworząc spójną całość artystyczną. Dominują motywy związane z życiem św. Jana Bosko i jego pracą z młodzieżą.
Kaplica Matki Bożej Wspomożycielki to kameralne miejsce modlitwy z boku głównej nawy. Drewniany ołtarz ks. Skałbania wyróżnia się precyzyjnym rzemiosłem i dbałością o detale. Figura Matki Bożej przyciąga pielgrzymów z całego regionu.
Warto zwrócić uwagę na ołtarz główny, uroczyście poświęcony 25 września 1996 roku przez biskupa Antoniego Dydycza, ordynariusza diecezji drohiczyńskiej. To stosunkowo nowy element wyposażenia, który podkreśla żywotność parafii.
Dla kogo to miejsce
Kościół salezjański w Sokołowie to przede wszystkim żywa parafia, nie muzeum. Codziennie odbywają się tu msze święte, funkcjonują grupy parafialne, prowadzona jest katecheza. To miejsce dla wiernych, ale też dla osób zainteresowanych historią regionu i działalnością zakonów w Polsce.
Miłośnicy architektury sakralnej znajdą tu przykład międzywojennej budowli, która przetrwała zawieruchę wojenną. Entuzjaści sztuki sakralnej docenią mozaiki ks. Kiliana – ciekawy przykład powojennej odnowy wnętrz kościelnych.
Rodziny z dziećmi mogą odwiedzić kościół w ramach spaceru po Sokołowie. Wokół świątyni znajduje się kompleks budynków salezjańskich, w tym szkoły – widać tu, jak zakonnicy przez sto lat kształtowali oblicze miasta.
Informacje praktyczne – jak zwiedzić kościół
Kościół pw. św. Jana Bosko znajduje się przy ul. Sadowej 2 w Sokołowie Podlaskim. To niewielka uliczka w centrum miasta, łatwo dostępna pieszo z dworca kolejowego (około 15 minut spaceru) i autobusowego.
Świątynia jest otwarta codziennie, najlepiej odwiedzić ją poza godzinami mszy świętych, by nie przeszkadzać wiernym. Telefon do parafii: 25 787 22 50. Więcej informacji na stronie www.parafia.sdb.pl.
Wstęp do kościoła jest bezpłatny – to działająca parafia, nie obiekt muzealny. Zwiedzanie zajmie około 20-30 minut, chyba że ktoś chce dłużej pomedytować w kaplicy Matki Bożej lub dokładnie obejrzeć mozaiki.
Dojazd samochodem nie sprawia problemów – w okolicy znajdują się miejsca parkingowe. Sokołów Podlaski leży przy drodze krajowej nr 63, około 90 km od Warszawy w kierunku Białegostoku. Z Warszawy można też dojechać pociągiem – kursują regularne połączenia na trasie Warszawa-Siedlce-Sokołów Podlaski.
Warto połączyć wizytę w kościele salezjańskim z pozostałymi zabytkami Sokołowa – niedaleko znajduje się rynek z ratuszem oraz kościół farny. Całe centrum można obejść w 1-2 godziny.