Kontrkatedra Sokołów Podlaski

W centrum Sokołowa Podlaskiego, przy Skwerze Najświętszej Maryi Panny, stoi monumentalna świątynia z cegły, której wieża góruje nad okolicznymi budynkami. Konkatedra Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny to nie tylko główny kościół miasta, ale też miejsce z długą historią sięgającą XV wieku. Obecna bryła powstała tuż po II wojnie światowej, na gruzach poprzedniej świątyni zniszczonej przez bombardowania. To dobry punkt na mapie dla osób zwiedzających wschodnie Mazowsze, zwłaszcza że budowla łączy w sobie powojenną architekturę z elementami nawiązującymi do przedwojennych tradycji.

Historia kościoła od XV wieku do dziś

Pierwsza świątynia w tym miejscu stanęła w maju 1415 roku. Ufundował ją Mikołaj Sepieński, człowiek z otoczenia wielkiego księcia litewskiego Witolda. Przez kolejne wieki budowano tu drewniane kościoły, które regularnie niszczył czas i pożary. Dopiero w latach 1820-1826 powstała pierwsza murowana świątynia pod wezwaniem świętego Michała Archanioła, wybudowana z pieniędzy Karola Kobylińskiego i jego żony Franciszki.

Ta dziewiętnastowieczna budowla przetrwała ponad sto lat. W nocy z 26 na 27 lipca 1944 roku radzieckie lotnictwo zbombardowało Sokołów Podlaski, a kościół legł w gruzach razem z plebanią i wikarówką. Po wojnie mieszkańcy zdecydowali o odbudowie świątyni, choć w zupełnie nowej formie.

Projekt obecnego kościoła powstał w pracowni warszawskiego architekta Andrzeja Boniego, który wcześniej zaprojektował podobną świątynię na warszawskim Placu Szembeka. Obie budowle łączy charakterystyczna bryła i modernistyczne podejście do formy.

Budowę rozpoczęto w 1948 roku, a już w 1951 roku podstawowa konstrukcja była gotowa. Konsekracji dokonał biskup Ignacy Świrski w październiku 1953 roku. Prace wykończeniowe i budowa wieży trwały znacznie dłużej – ostatecznie zakończono je dopiero w 1983 roku.

Architektura i wnętrze konkatedry

Budowla prezentuje typowy dla lat powojennych styl. Wysoka wieża, ceglana elewacja i prosty plan nawy to elementy charakterystyczne dla ówczesnego budownictwa sakralnego. Kościół jest przestronny, z wysokimi oknami wpuszczającymi sporo światła.

Wnętrze zostało urządzone stosunkowo skromnie, zgodnie z duchem czasów powstania. Główny ołtarz znajduje się w prezbiterium, a po bokach można zobaczyć ołtarze boczne. Warto zwrócić uwagę na wyposażenie liturgiczne, które powstawało stopniowo przez kilkadziesiąt lat. Świątynia ma dobrą akustykę, co doceniają miłośnicy muzyki sakralnej podczas koncertów organizowanych w ciągu roku.

Dlaczego konkatedra, a nie katedra

Nazwa „konkatedra” może budzić pytania. Oznacza ona świątynię, która pełni funkcję pomocniczą wobec głównej katedry diecezji. W przypadku Sokołowa Podlaskiego kościół ten jest drugim co do ważności w diecezji drohiczyńskiej, zaraz po katedrze w Drohiczynie. Status konkatedry nadaje świątyni szczególne znaczenie – odbywają się tu ważne uroczystości diecezjalne i jest ona siedzibą dziekana.

Dla kogo to miejsce

Konkatedra przyciąga głównie osoby interesujące się historią lokalną i architekturą powojenną. Nie jest to typowa atrakcja turystyczna z bogatym wystrojem czy zabytkowymi freskami. To raczej miejsce dla tych, którzy chcą zobaczyć, jak odbudowywano polskie miasta po zniszczeniach wojennych i jak wyglądało budownictwo sakralne w czasach PRL.

Miłośnicy historii docenią fakt, że parafia istnieje tu nieprzerwanie od XV wieku, a sama lokalizacja była miejscem kultu przez sześćset lat. Warto też zajrzeć osobom planującym szerszą wycieczkę po wschodnim Mazowszu – Sokołów Podlaski leży około 80 kilometrów na wschód od Warszawy, w drodze do Treblinki czy Białej Podlaskiej.

Parafia Niepokalanego Serca NMP została erygowana 3 października 1424 roku przez biskupa włodzimierskiego Grzegorza. To jedna z najstarszych parafii w tym regionie Mazowsza.

Co jeszcze zobaczyć w okolicy

Sam Sokołów Podlaski to niewielkie miasto z kilkoma zabytkami. Warto przejść się po centrum i zobaczyć układ urbanistyczny typowy dla miasteczek tego regionu. W pobliżu znajduje się też kościół świętej Faustyny oraz kościół świętego Jana Bosko, choć są to nowsze budowle.

Dla osób zainteresowanych historią II wojny światowej niedaleko znajduje się Treblinka z miejscem pamięci. To około 30 kilometrów na północ od Sokołowa. W drugą stronę, na południe, można pojechać do Siedlec z ich zabytkami i muzeami.

Informacje praktyczne – jak zwiedzać

Konkatedra jest czynnym kościołem parafialnym, więc można do niej wejść w godzinach otwarcia świątyni. Najlepiej planować wizytę poza czasem mszy świętych, żeby nie przeszkadzać wiernym. Kancelaria parafialna działa pod numerem telefonu 25 781 23 11 – można tam zadzwonić i zapytać o dogodny czas zwiedzania.

Wstęp do kościoła jest bezpłatny. Jeśli ktoś chce zostawić ofiarę na utrzymanie świątyni, przy wejściu znajdują się skarbonki. Na zwiedzenie samego wnętrza wystarczy 15-20 minut, chyba że ktoś chce dłużej poobcować z architekturą i atmosferą miejsca.

Dojazd: Sokołów Podlaski leży przy drodze krajowej nr 63 łączącej Białą Podlaską z Ostrołęką. Z Warszawy najwygodniej dojechać samochodem trasą przez Wołomin i Stoczek Łukowski – to około godziny jazdy. Można też skorzystać z PKP – stacja kolejowa znajduje się w mieście, choć połączenia nie są zbyt częste. Konkatedra stoi przy Skwerze Najświętszej Maryi Panny 1A, w samym centrum, więc trudno ją przegapić.

Parking: W okolicy kościoła można zaparkować na ulicach przyległych do skweru. W centrum Sokołowa zazwyczaj nie ma problemów ze znalezieniem miejsca, poza dniami targowymi.

Ile czasu poświęcić: Sam kościół to maksymalnie pół godziny zwiedzania. Jeśli jednak połączyć wizytę z przejściem po centrum miasta i obejrzeniem innych kościołów, można zaplanować około 1-2 godzin pobytu w Sokołowie.

Konkatedra nie wymaga specjalnego przygotowania do wizyty. To miejsce dostępne dla każdego, bez barier architektonicznych przy głównym wejściu. Warto mieć ze sobą aparat – ceglana bryła kościoła z wysoką wieżą dobrze prezentuje się na zdjęciach, zwłaszcza w słoneczne dni.