W niewielkim Drohiczynie nad Bugiem, na obrzeżach miasta, stoi zespół klasztorny benedyktynek z późnobarokowym kościołem Wszystkich Świętych. Beżowa fasada z finezyjnymi załamaniami i kolumnami przyciąga wzrok z daleka. To miejsce z prawie 400-letnią historią, które przetrwało wojny, zniszczenia i kasatę carską, by w 1957 roku odzyskać swoje pierwotne przeznaczenie.
- piękna późnobarokowa architektura
- bogata historia benedyktynek
- spokojna atmosfera sprzyjająca medytacji
- możliwość uczestnictwa w mszy
- charytatywna działalność zakonu
Klasztor z burzliwą historią
Historia benedyktynek w Drohiczynie zaczyna się w 1623 roku, kiedy wojewoda podlaski Wojciech Niemira ofiarował plac pod budowę oraz dwór w Sytkach z ziemiami. Pierwszą przełożoną została Zofia Kiszko, córka starosty drohickiego, która wraz z 11 siostrami przybyła z klasztoru toruńskiego 1 listopada 1623 roku. Stąd właśnie kościół otrzymał wezwanie Wszystkich Świętych.
Pierwotnie powstały drewniane budynki, ale ich losy szybko się skomplikowały. Podczas wojen szwedzkich w latach 1655-1657 wojska szwedzkie, kozackie i siedmiogrodzkie pustoszyły Podlasie, a po klasztorze pozostały tylko zgliszcza. Siostry schroniły się na zamku w Liwie.
Obecny murowany zespół klasztorny powstał znacznie później. W latach 1734-1738 bracia Kuczyńscy z Korczewa – Wiktoryn, kasztelan podlaski zwany „Królem Podlasia”, i Marcin, chorąży bielski – sfinansowali budowę nowego kościoła i klasztoru. Projekt prawdopodobnie stworzył Jakub Fontana, jeden z najwybitniejszych architektów epoki saskiej. Konsekracji świątyni dokonał biskup Franciszek Kobielski we wrześniu 1744 roku.
Benedyktynki z Drohiczyna prowadziły nie tylko szkołę dla dziewcząt z rodzin szlacheckich, ale także zajmowały się działalnością charytatywną. Od furty klasztornej nie odchodził bez wsparcia żaden biedak – każdy otrzymywał miskę ciepłej strawy z tego samego kotła, z którego jadły mniszki.
Kasata i powrót do życia
XIX wiek przyniósł dramatyczne wydarzenia. Władze carskie w 1856 roku skasowały klasztor, a mniszki zostały wywiezione do Wilna. W budynku urządzono koszary wojskowe, później szpital zakaźny. Carowie sprowadzili nawet mniszki prawosławne, ale miejscowa ludność przyjęła je tak nieprzychylnie, że musiały opuścić Drohiczyn.
Klasztor rozebrano do fundamentów na budulec. Zakrystię kościoła zamieniono na małą cerkiew św. Agapita, a sam kościół popadał w ruinę przez niemal sto lat.
Dopiero w 1957 roku córki świętego Benedykta wróciły do Drohiczyna. Od tego czasu klasztor znów tętni życiem monastycznym, a siostry kontynuują tradycję swoich poprzedniczek.
Co można zobaczyć
Kościół Wszystkich Świętych to przykład późnego baroku na Podlasiu. Fronton budowli zachwyca detalami architektonicznymi – kolumnami, oknami i załamaniami elewacji. Jasnobeżowa kolorystyka nadaje całości elegancji i sprawia, że budowla wyróżnia się w krajobrazie miasta.
Do kościoła przylega klasztor, który wraz ze świątynią tworzy zamknięty zespół zabudowań. To materialne świadectwo działalności zakonu, którego dzieje sięgają początków XVII wieku.
Wnętrze kościoła można zwiedzić podczas mszy świętych lub w godzinach otwarcia świątyni. Warto zwrócić uwagę na późnobarokowe wyposażenie, które przetrwało burzliwe dzieje obiektu.
Klasztor benedyktynek w Drohiczynie to jeden z nielicznych klasztorów na Podlasiu, które po stuletniej przerwie spowodowanej kasatą carską zostały wskrzeszone i dziś znów pełnią swoją pierwotną funkcję.
Działalność sióstr dawniej i dziś
Benedyktynki od początku swojej obecności w Drohiczynie zajmowały się edukacją dziewcząt z rodzin szlacheckich. Prowadziły również przytułek-szpital i otaczały opieką ubogich oraz chorych. W okresie zaborów ukrywały powstańców i prowadziły polską szkołę, co było aktem oporu wobec rusyfikacji.
Dziś siostry prowadzą życie kontemplacyjne zgodnie z regułą św. Benedykta. Zapraszają również młodzież żeńską na indywidualne rekolekcje w ciszy klasztornej. Organizują także spotkania formacyjne, takie jak „Dzień Pustyni” poświęcony benedyktyńskiej duchowości.
Dla kogo to miejsce
Zespół klasztorny zainteresuje przede wszystkim miłośników architektury sakralnej i historii Podlasia. To także punkt na mapie dla osób zwiedzających zabytki Drohiczyna – położony na obrzeżach miasta, stanowi uzupełnienie zwiedzania barokowej katedry Świętej Trójcy czy innych zabytków tego niewielkiego, ale bogatego w historię miasteczka.
Osoby poszukujące ciszy i wyciszenia mogą rozważyć udział w rekolekcjach prowadzonych przez siostry. Cisza klasztorna i otaczająca przyroda sprzyjają skupieniu.
Nie jest to miejsce nastawione na rozrywkę dla rodzin z małymi dziećmi – raczej spokojny punkt na trasie zwiedzania regionu.
Informacje praktyczne
Kościół Wszystkich Świętych znajduje się na obrzeżach Drohiczyna, około 400 metrów od barokowej katedry Świętej Trójcy. Do miasta można dojechać samochodem – Drohiczyn leży przy drodze krajowej nr 66 łączącej Białystok z Bielskiem Podlaskim.
Kościół jest czynny podczas mszy świętych. Szczegółowe godziny nabożeństw warto sprawdzić na stronie internetowej klasztoru benedyktynki-drohiczyn.pl lub kontaktując się bezpośrednio z siostrami. Wstęp do kościoła jest bezpłatny.
Na zwiedzanie samego zespoła klasztornego wystarczy 20-30 minut, ale warto połączyć wizytę z pozostałymi zabytkami Drohiczyna. Miasto jest na tyle niewielkie, że wszystkie główne atrakcje można obejrzeć podczas kilkugodzinnego spaceru.
Osoby zainteresowane rekolekcjami lub „Dniami Pustyni” powinny skontaktować się z klasztorem z odpowiednim wyprzedzeniem, aby ustalić terminy i warunki pobytu.