W sercu Drohiczyna, tuż przy głównym rynku miasta, stoi klasycystyczna cerkiew Św. Mikołaja – prawosławna świątynia z ponad dwustuletnim stażem. To druga z kolei cerkiew pod tym wezwaniem w historii miejscowej parafii, która liczy sobie już ponad 900 lat. Budowla z 1792 roku przyciąga uwagę zarówno architekturą, jak i bogatym wnętrzem z zabytkowymi ikonami.
Nie każdy wie, że pierwotnie powstała jako cerkiew klasztorna dla zakonu bazylianów. Dziś to czynna świątynia parafialna, w której odbywają się regularne nabożeństwa i jedno z najbardziej malowniczych obrzędów prawosławnych w regionie.
- Imponujący ikonostas z XVII wieku
- piękne polichromie greckiego artysty
- unikalne ferotrony z różnych epok
- klasycystyczna architektura z harmonijnymi detalami
- malownicze obrzędy prawosławne w wyjątkowej atmosferze
Historia świątyni – od bazylianów do prawosławia
Cerkiew Św. Mikołaja w Drohiczynie została wzniesiona w latach 1763-1792 z fundacji Konstancji z Kuczyńskich i Jakuba Ciecierskiego. Powstała jako unicka świątynia klasztorna przy monasterze bazylianów, zajmując południowo-wschodni narożnik Placu Kościuszki. Ciekawostka – przez 13 lat w Drohiczynie funkcjonowały jednocześnie dwie cerkwie pod tym samym wezwaniem, aż do momentu gdy starsza, drewniana świątynia spłonęła w wielkim pożarze miasta w 1805 roku.
W 1826 roku budowlę przekazano unickiemu klerowi świeckiemu. Kolejne lata przyniosły dramatyczne zmiany. Po synodzie połockim w 1839 roku rosyjskie władze zaborcze odebrały świątynię Unitom i przekazały ją pod jurysdykcję Kościoła prawosławnego. To był punkt zwrotny w historii obiektu.
Około 1848 roku, a potem ponownie około 1870 roku – po upadku Powstania styczniowego – przeprowadzono gruntowną przebudowę. Celem było nadanie cerkwi bardziej prawosławnego charakteru. Z zewnątrz zwieńczono ją trzema cebulastymi sygnaturkami, wewnątrz usunięto boczne ołtarze, ambonę i organy. Świątynia zyskała wygląd, który w dużej mierze przetrwał do dziś.
W latach 80. XX wieku we wnętrzu cerkwi powstały polichromie autorstwa greckiego artysty Sotyrysa Pantopulosa, które dodają wnętrzu kolorystycznego bogactwa.
Co zobaczyć we wnętrzu cerkwi
Wnętrze świątyni zachwyca przede wszystkim ikonostasem z końca XVII wieku, który został sprowadzony w 1968 roku z cerkwi w Bielsku Podlaskim. Ozdobiony neorenesansowymi malowidłami stanowi centralny punkt przestrzeni sakralnej. W ikonostasie umieszczono otoczoną szczególnym kultem ikonę Zesłanie Ducha Świętego z XVII wieku.
Warto zwrócić uwagę na barokowe ferotrony. Pierwszy z nich, pochodzący z około 1700 roku, przedstawia Matkę Boską Szkaplerzową i Chrystusa Salwatora. Drugi został kupiony w 1808 roku z kościoła parafialnego w Siemiatyczach. To cenne przykłady sztuki sakralnej z różnych okresów, które trafiły tu w burzliwych czasach przemian religijnych i politycznych.
Architektura cerkwi reprezentuje styl klasycystyczny – budowla wzniesiona na planie prostokąta z zamkniętą częścią ołtarzową. Po bokach znajdują się pomieszczenia skarbca i zakrystii. Całość tworzy harmonijną, spokojną przestrzeń typową dla klasycyzmu.
Święto Jordanu – wyjątkowa tradycja nad Bugiem
Jeśli można wybrać najlepszy moment na odwiedziny w Drohiczynie, to właśnie 19 stycznia. Tego dnia obchodzone jest uroczyście Święto Jordanu, jeden z najważniejszych świąt prawosławnych związanych z chrztem Chrystusa w rzece Jordan.
Z cerkwi wyrusza procesja w stronę Bugu. Tam następuje uroczystość poświęcenia wody przez trzykrotne zanurzenie w rzece krzyża. Gdy rzeka jest skuta lodem – co w styczniu zdarza się często – krzyż zanurzany jest w wykutym przeręblu. To widowisko przyciąga nie tylko wiernych, ale też turystów ciekawych lokalnych tradycji.
Obrzęd poświęcenia wody w Bugu to żywa tradycja prawosławna, która przetrwała wieki i wciąż gromadzi mieszkańców Drohiczyna oraz okolic każdego roku 19 stycznia.
Cerkiew na tle historii Drohiczyna
Drohiczyn to miasto z bogatą przeszłością – niegdyś stolica województwa podlaskiego, dziś małe miasteczko nad Bugiem. Cerkiew Św. Mikołaja stoi w samym centrum, przy Placu Kościuszki, w otoczeniu innych zabytków. W bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się kościół Ojców Franciszkanów pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny oraz katedra. To wyjątkowe miejsce, gdzie na niewielkiej przestrzeni spotykają się różne tradycje religijne i kulturowe.
Warto spojrzeć na cerkiew z pobliskiej Góry Zamkowej. Stamtąd rozciąga się panorama miasta, na której wyraźnie widać charakterystyczne kopuły świątyni na tle zabudowy rynku. To punkt widokowy często odwiedzany przez turystów zwiedzających Drohiczyn.
Parafia prawosławna w Drohiczynie ma ponad 900 lat, choć sam budynek cerkwi jest znacznie młodszy. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku parafia została zamknięta, a cerkiew wraz z wiernymi przyłączono do filii w Narojkach. Przez cały okres międzywojenny trwał biurokratyczny paradoks – dziewięćsetletnia parafia funkcjonowała jako filia cerkwi w Narojkach. Dopiero w ostatnich dekadach XX wieku sytuacja się unormowała.
Dla kogo ta atrakcja
Cerkiew Św. Mikołaja to miejsce przede wszystkim dla miłośników architektury sakralnej i historii. Osoby zainteresowane sztuką cerkiewną docenią zabytkowy ikonostas i barokowe ferotrony. Fani historii Polski znajdą tu ślady skomplikowanych dziejów Podlasia – od unii brzeskiej, przez zabory, po czasy współczesne.
Świątynia spodoba się też tym, którzy szukają miejsc autentycznych, gdzie wiara i tradycja są wciąż żywe. To nie muzeum, tylko czynna cerkiew z regularnie odprawianymi nabożeństwami. Warto to pamiętać podczas zwiedzania i zachować odpowiedni szacunek.
Rodziny z dziećmi mogą połączyć wizytę w cerkwi z szerszym zwiedzaniem Drohiczyna – w okolicy jest Góra Zamkowa, muzeum diecezjalne i malowniczy rynek. Całość tworzy przyjemną trasę na kilka godzin.
Informacje praktyczne – jak zwiedzać
Cerkiew Św. Mikołaja znajduje się przy Placu Kościuszki w centrum Drohiczyna. Dojazd samochodem jest prosty – Drohiczyn leży przy drodze wojewódzkiej 698, około 60 km od Białegostoku i 50 km od Siemiatycz. W centrum miasta są miejsca parkingowe.
Jako czynna świątynia prawosławna cerkiew jest otwarta dla zwiedzających poza czasem nabożeństw. Wstęp jest bezpłatny, choć można zostawić ofiarę na utrzymanie świątyni. Najlepiej odwiedzić cerkiew w godzinach popołudniowych w dni powszednie lub w sobotę – wtedy jest większa szansa, że będzie otwarta i nie będzie przeszkadzać w nabożeństwach.
Na zwiedzenie samej cerkwi wystarczy 20-30 minut. Warto jednak zaplanować więcej czasu na spacer po Drohiczynie – zobaczenie rynku, wejście na Górę Zamkową dla widoku na okolicę, ewentualnie wizytę w Muzeum Diecezjalnym. Całość zajmie 2-3 godziny.
Obiekt został wpisany do rejestru zabytków 11 listopada 1966 roku pod numerem A-41, co potwierdza jego wartość historyczną i architektoniczną. Należy do dekanatu Siemiatycze diecezji warszawsko-bielskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.
Jeśli ktoś planuje wizytę zimą, warto wybrać się 19 stycznia na Święto Jordanu. To wyjątkowa okazja, by zobaczyć prawosławny obrzęd poświęcenia wody w Bugu i poczuć atmosferę lokalnych tradycji. Trzeba jednak liczyć się z tłumem i zimnem – temperatura w styczniu na Podlasiu potrafi spaść poniżej -10°C.
Drohiczyn to spokojne miasteczko z dobrze zachowanym historycznym układem urbanistycznym. Oprócz cerkwi warto zobaczyć kościół franciszkanów z charakterystyczną dzwonnicą, katedrę oraz właśnie Górę Zamkową – miejsce gdzie stał niegdyś zamek książęcy. Z góry rozciąga się widok na dolinę Bugu i okoliczne wioski.