W Parku Przemysłowym w Sokołowie Podlaskim, na terenie dawnej cukrowni, można zobaczyć monumentalne malowidło ścienne opowiadające historię tego zakładu od XX do XXI wieku. Mural o łącznej powierzchni ponad 900 metrów kwadratowych to jedno z większych tego typu dzieł w Polsce, wykonane przez artystów z grupy Live Media Crew pod kierunkiem Mateusza Rokickiego. To nie tylko kolorowa ozdoba poprzemysłowej przestrzeni, ale przede wszystkim opowieść o tym, jak przez dekady żyło i pracowało to miasto.
Dzieło powstało we współpracy władz Sokołowa Podlaskiego z Mazowieckim Instytutem Kultury, który sfinansował pierwszą część projektu. Druga część muralu została zrealizowana ze środków zebranych przez burmistrza miasta.
- monumentalne malowidło o powierzchni 900 m²
- historia cukrowni opowiedziana w obrazach
- współpraca z lokalnymi artystami
- unikalne miejsce na poprzemysłowym terenie
- możliwość poznania lokalnej kultury i historii
Historia cukrowni na ścianie budynku
Cukrownia w Sokołowie Podlaskim przez lata była sercem lokalnej gospodarki i miejscem pracy dla setek mieszkańców. Zakład przetwarzał buraki cukrowe z okolicznych pól, a jego historia sięga początków XX wieku. Kiedy cukrownia zakończyła działalność, pozostały po niej budynki i wspomnienia całych pokoleń pracowników.
Mural upamiętnia tę przeszłość, pokazując różne etapy funkcjonowania zakładu. Malowidło rozciąga się na dwóch ścianach budynku, tworząc panoramiczną narrację o przemysłowej historii miasta. To wizualna kronika, która pozwala zrozumieć, jak ważna była cukrownia dla rozwoju Sokołowa Podlaskiego.
Powierzchnia muralu przekracza 900 metrów kwadratowych, co czyni go jednym z największych dzieł tego typu nie tylko w regionie, ale w całej Polsce. Dla porównania – to więcej niż standardowy kort tenisowy.
Murale historyczne w mieście – nie tylko cukrownia
Sokołów Podlaski ma jeszcze jeden ważny mural historyczny wykonany przez tę samą grupę artystów. W 2023 roku, w związku z obchodami 160. rocznicy wybuchu powstania styczniowego, powstało monumentalne dzieło przedstawiające księdza generała Stanisława Brzóskę i jego adiutanta Franciszka Wilczyńskiego. Mural znajduje się na ścianie bloku przy ulicy Wilczyńskiego 1, wychodzącej na plac księdza Brzóski, gdzie stoi pomnik obu bohaterów.
Brzóska był ostatnim dowódcą powstania styczniowego, a w maju 1865 roku został publicznie powieszony na rynku w Sokołowie Podlaskim. Mural odwzorowuje postacie obu mężczyzn ze zdjęć wykonanych tuż po ich aresztowaniu przez carskich żandarmów. To nowoczesna forma popularyzacji wiedzy historycznej, która przybliża młodszym pokoleniom dramatyczne wydarzenia z przeszłości miasta.
Projekt tego muralu przygotował dyrektor Sokołowskiego Ośrodka Kultury Marcin Celiński. Wykonawca musiał uzyskać akceptację Instytutu Pamięci Narodowej, który współfinansował przedsięwzięcie. Firma Live Media Crew miała już pozytywne rekomendacje IPN z wcześniejszych realizacji.
Gdzie dokładnie znaleźć murale
Mural cukrowni znajduje się w Parku Przemysłowym, na terenie byłej Cukrowni Sokołów. To obszar poprzemysłowy, który stopniowo odzyskuje nowe funkcje. Dojazd samochodem nie stanowi problemu – wystarczy kierować się w stronę strefy przemysłowej miasta. Parking zazwyczaj jest dostępny w okolicy.
Drugi mural, przedstawiający powstańców styczniowych, zlokalizowany jest przy ulicy Wilczyńskiego 1, w centrum miasta, tuż obok placu księdza Brzóski z pomnikiem. To lokalizacja o wiele bardziej centralna i łatwiejsza do znalezienia podczas spaceru po Sokołowie Podlaskim.
Dla kogo warto zobaczyć
Murale historyczne w Sokołowie Podlaskim to propozycja przede wszystkim dla osób zainteresowanych historią lokalną i przemysłową Polski. Jeśli ktoś lubi odkrywać, jak wyglądało życie w poprzemysłowych miasteczkach, ten mural dobrze pokazuje ten fragment przeszłości.
Rodziny z dziećmi również mogą tu zajrzeć – monumentalne rozmiary dzieła robią wrażenie, a kolorowa opowieść na ścianie może być pretekstem do rozmowy o tym, jak kiedyś produkowano cukier i jak wyglądała praca w fabryce. Dla młodszych pokoleń to często zaskakujące odkrycie, że cukier nie zawsze był dostępny w supermarkecie.
Miłośnicy street artu i murali znajdą tu ciekawy przykład realizacji o charakterze historyczno-edukacyjnym. Live Media Crew to doświadczona grupa, która wykonała już ponad 150 murali w Polsce, współpracując z największymi markami i instytucjami. W Sokołowie Podlaskim pokazali, że potrafią łączyć artystyczną formę z treściami historycznymi.
Mateusz Rokicki, lider Live Media Crew, ma na koncie współpracę z Instytutem Pamięci Narodowej przy realizacji murali historycznych w różnych miastach Polski. Doświadczenie w tego typu projektach widać w dbałości o szczegóły i autentyczność przedstawianych postaci.
Ile czasu przeznaczyć na zwiedzanie
Oglądanie samego muralu przy cukrowni to kwestia kilkunastu, może dwudziestu minut. Warto jednak poświęcić trochę czasu na spacer po okolicy Parku Przemysłowego, żeby zobaczyć kontekst – pozostałe budynki po dawnej cukrowni, architekturę przemysłową. Całość może zająć około pół godziny.
Jeśli planuje się zobaczyć oba murale – przy cukrowni i ten z powstańcami styczniowymi – warto zarezerwować godzinę, może półtorej. Centrum miasta z placem księdza Brzóski jest warte krótkiego spaceru, zwłaszcza że w okolicy znajdują się inne punkty związane z historią powstania styczniowego.
Najlepiej odwiedzić murale w dzień, przy naturalnym świetle – wtedy kolory i detale są najbardziej widoczne. Wczesne popołudnie, gdy słońce świeci z boku, daje najlepsze warunki do zrobienia zdjęć.
Praktyczne informacje
Dostępność: Murale są dostępne bezpłatnie przez całą dobę – to dzieła na zewnątrz budynków, więc można je oglądać o dowolnej porze. Nie ma biletów ani godzin otwarcia.
Dojazd: Do Sokołowa Podlaskiego najwygodniej dojechać samochodem – miasto leży przy drodze krajowej nr 63, łączącej Białystok z Warszawą. Z Warszawy to około 90 kilometrów, z Siedlec około 40 kilometrów. Można też dojechać autobusami PKS lub busami z okolicznych miast.
Parking: Przy Parku Przemysłowym zazwyczaj nie ma problemów z zaparkowaniem. W centrum, przy placu księdza Brzóski, można zostawić samochód na pobliskich ulicach lub na miejskim parkingu.
Zdjęcia: Oba murale można swobodnie fotografować. Ze względu na duże rozmiary dzieła przy cukrowni warto mieć obiektyw szerokokątny lub po prostu cofnąć się na odpowiednią odległość, żeby uchwycić całość kompozycji.
Połączenie z innymi atrakcjami: Wizytę przy muralach można połączyć ze zwiedzaniem centrum Sokołowa Podlaskiego, odwiedzinami w Sokołowskim Ośrodku Kultury lub spacerami po okolicy. W mieście znajduje się też kilka zabytków związanych z powstaniem styczniowym i historią lokalną.